The Beatles

Please log in or register to like posts.
Nghệ sĩ

Năm 1964 nhạc của The Beatles bùng nổ khắp thế giới và tạo nên một cuộc cách mạng trong văn hóa phổ thông của giới trẻ. Việt Nam không nằm ngoài vòng xoáy ấy. Người Việt mê và nghe The Beatles từ khi nhóm tứ quái ấy vừa mới trở thành một hiện tượng quốc tế, có nghĩa cũng đã ngót nghét nửa thế kỷ.

Các fan được biết đến The Beatles qua các đĩa nhựa 45 vòng, từ chương trình nhạc nước ngoài của Đài Quân đội Sài Gòn hay các tạp chí âm nhạc thời trang như Salut les compains (Chào các bạn). Nhiều nhạc sĩ trẻ cũng được học nhạc The Beatles qua các ban nhạc Phi Luật Tân như The Six Uglies (Sáu đứa xấu)…

Từ Sài Gòn

Ở Sài Gòn lúc bấy giờ The Beatles thuộc loại kích động nhạc mà từ đầu thập niên 1960 được nghe khá nhiều tại các đại nhạc hội. Nhiều nhóm nhạc vốn trước đó rất thích theo khuôn khổ của The Shadows hay The Ventures (guitar solo, accord, bass và trống) thấy nhạc Beatles ra đời lập tức theo ngay. Họ cũng rất ưa thích thời trang của The Beatles. Nhạc sĩ Tùng Giang kể rằng mọi người cũng ăn mặc giống như The Beatles. Các nam học sinh tuổi choai choai thích để tóc dài (một cách phản đối thế hệ trước của tuổi teen 5x). Nói chung, ảnh hưởng văn hóa của The Beatles trong giới teen thượng lưu ở Sài Gòn đã rất rộng lớn.

Nhạc The Beatles đến với Việt Nam bằng những cách bất đắc dĩ. Một người lính Mỹ kể rằng các bạn của ông thích nghe chương trình tiếng Anh của đài Hà Nội với xướng ngôn viên mà họ nôm na gọi là “Hanoi Hannah”. Họ thấy rất thú vị lúc bà cho phát một ca khúc nổi tiếng của The Beatles là A Hard Day’s Night. Một lính Mỹ khác ở Tây Nguyên cũng nhắc rằng người bản xứ rất thích nghe đài Mỹ và thường hát Hey Jude với nhau.

Đến Hà Nội – Hải Phòng

Có lẽ điều lạ nhất là cách phổ biến The Beatles ở ngoài Bắc thời chiến tranh. Thuở ấy nhạc The Beatles được xếp vào loại màu vàng (vì chất “giật gân” hay “đồi trụy”) và bị gọi là “nhạc xập xình”. Về nhạc pop rock nói chung và nhạc The Beatles nói riêng chủ yếu lan truyền trong các thanh niên Việt kiều Tân Đảo mới về miền Bắc đầu thập niên 1960 (Tân Đảo là hòn đảo Nouvelle Calédonie, bây giờ là lãnh thổ thuộc Pháp. Trước năm 1945 nhiều người Việt làm phu mỏ thiếc ở đây). Thanh niên Tân Đảo là những người ít ỏi được mang về các thiết bị như đàn guitar điện, trống và các đĩa hát. Họ cũng tập trung chơi nhạc với nhau để đỡ buồn. Nhiều người cho rằng họ chơi nhạc The Beatles khá nhất. Dù biết chơi nhạc loại này là trái xu hướng xã hội lúc bấy giờ nhưng vẫn có người trong số này cho rằng “âm nhạc không có biên giới”.

Thanh niên Hoa kiều cũng rất ái mộ nhạc The Beatles. Ở ngoài Bắc, đồng bào Hoa kiều do quan hệ ngoại giao thân với Trung Quốc lúc bấy giờ nên được ưu đãi ít nhiều, nói chung họ sống với điều kiện khá giả hơn vì gia đình được phép buôn bán. Họ cũng được nghe nhạc Beatles thoải mái qua đài Hong Kong. Ở Hà Nội thời điểm ấy từng có một nhóm bạn 3 người gốc Hoa đã thành lập một nhóm gọi là Bít-Tầu phục vụ các đám cưới trong cộng đồng. Họ chơi các bài như Here Comes the Sun, Something, Let it Be, Yesterday…

Trong những người ngoài Bắc mê nhạc The Beatles thời chiến tranh cũng có “thành phần không sản xuất”. Vì lý lịch (bố làm việc cho chính phủ Bảo Đại trước 1954 chẳng hạn) họ không được nhiều điều kiện đi học, khó xin được công việc tốt và vì vậy luồng nhạc trẻ quốc tế có sức hấp dẫn đặc biệt vì họ cảm thấy được an ủi phần nào.

Niềm đam mê nghe và chơi nhạc The Beatles được phát triển ở Hải Phòng hơn là Hà Nội. Hải Phòng là đất cảng và đa số là công nhân sản xuất. Đáng chú ý là thanh niên “lệch lạc” vùng này thỉnh thoảng chơi nhạc xập xình thì không bị coi như vấn đề lớn. Khác với các vùng khác thời chiến, Hải Phòng thường xuyên có nhu cầu tổ chức đám cưới phải có ban nhạc hát sống. Nhạc tiền chiến và nhạc vàng Sài Gòn bị cấm triệt để và vì thế các ban nhạc phục vụ đám cưới cho dân Hải Phòng chỉ chơi nhạc ngoại quốc. Và tất nhiên trong số đó có rất nhiều bài vui tươi của The Beatles. Vì sống ở thành phố cảng, nhiều nhạc công người Hải Phòng cũng có điều kiện tiếp xúc với người nước ngoài. Ở Câu lạc bộ Thủy thủ họ gặp các thủy thủ trên tàu Philippines, Ba Lan, Pháp và Hong Kong. Những thủy thủ này đã rất khuyến khích và cung cấp đàn, tư liệu âm nhạc giúp các nhạc công Hải Phòng tìm hiểu nhiều hơn về nhạc quốc tế.

Người Hà Nội mê nhạc The Beatles kín đáo hơn dân Hải Phòng. Có những trường hợp một số ít bạn bè tụ tập nghe đĩa và nghe đài, nhất là Đài Tiếng nói Hoa Kỳ. Có một số chơi nhạc The Beatles và tập thường xuyên tuy nhiên thường làm nhiều cách để không bị để ý. Cũng có lần mọi người tụ họp chơi nhạc thì công an đến kiểm tra. Thường thì họ báo cáo với công an rằng họ không chơi nhạc Việt Nam mà là nhạc của… Cuba.

Nhạc The Beatles là một điều ám ảnh cho những thanh niên này – họ đam mê The Beatles dữ dội và suốt ngày tập nhạc với mục đích là chơi cho y hệt tứ quái Liverpool. Ở Hà Nội các nhạc công không được phép chơi nhạc đám cưới vì thế các ban nhạc cố gắng được chơi nhạc The Beatles ở Câu lạc bộ Quốc Tế để phục vụ khách nước ngoài. Các nhạc công này phải chịu khó kiếm đàn, họ phải đẽo đàn guitar điện, tìm ampli và thuê trống từ Đoàn Xiếc Hà Nội.

Những người nghe nhạc The Beatles cảm thấy như họ văn minh theo tiêu chuẩn quốc tế. Có một số thanh niên cũng để tóc dài và mặc quần ống loe như ở miền Nam.

Trong hồi ký của mình nhạc sĩ Tô Hải có nhắc đến các cửa hàng Xunhasaba bán các đĩa nhựa quốc tế như của The Beatles được xuất bản ở Đông Âu. Chắc đó là từ thập niên 1970, thời mà Liên Xô xuất bản các đĩa lậu có nhạc The Beatles. Đối với các tay nghe nhạc dữ dằn thì đĩa The Beatles phải có logo Apple (Quả Táo) mới là hàng xịn. Họ kiếm đồ quý hiếm này qua bạn bè có quan hệ ngoại giao (làm ở đại sứ quán Thụy Điển chẳng hạn) hay quen người đi công tác nước ngoài.

Sau khi Việt Nam được thống nhất năm 1975 thì những người mê nhạc The Beatles của hai miền được gặp nhau. Nhạc thời kỳ này được gọi chung dưới một cái tên: Nhạc nhẹ. Một số nhạc công như Nguyễn Mạnh Hùng (Hùng Húp), Nguyễn Văn Hào (Hào trống) đã chơi nhạc này cho các đám cưới cùng các nhạc công trong ban nhạc của Đoàn Ca múa nhạc Thăng Long.

Các tờ báo ở Việt Nam không đăng tin John Lennon bị ám sát ngày 8/12/ 1980. Nhưng ở thập niên 1980 thì tư liệu về The Beatles đã có thể tìm kiếm ở Việt Nam khá dễ dàng. Đối với các tay muốn học nhạc rock từ Bắc chí Nam thì học chơi nhạc của The Beatles như là một nghi lễ bắt buộc. Các ban nhạc mới lập phải tập các bài hát này trước khi dám chơi trước công chúng hay khi họ chơi những ca khúc tự sáng tác.

The Beatles cũng là một cảm hứng lớn cho các nhạc sĩ muốn soạn nhạc theo phong cách pop rock. Các nhạc sĩ như Lê Hựu Hà, Nguyễn Trung Cang, Đức Huy hay Tùng Giang đã chịu ảnh hưởng khá nhiều của nhóm này.

The Beatles mang tính ảnh hưởng toàn cầu, họ làm nên cuộc cách mạng văn hóa. Cuộc cách mạng văn hóa ấy đã đến, thay đổi và ở lại cho dù gần nửa thế kỷ đã trôi qua.

Source: Jason Gibbs

[Với John Lennon, những gì bạn cần là tình yêu]

Ngày 8/12/1993, tôi và đám bạn đang học lớp 8 rủ nhau đi nghe ban Desire chơi nhạc ở Đại học Tổng hợp Hà Nội. Hoà vào hàng ngàn người, cả tây lẫn ta, cùng ban nhạc chúng tôi ca ngợi người hùng âm nhạc: John Lennon và The Beatles.

Như hàng ngàn tâm hồn thơ trẻ thuở ấy, tôi đã đi tìm tôi trong âm nhạc của The Beatles. Họ giống như một điều gì đó rất tự nhiên đã rơi vào đời sống của lũ học sinh chuyên Toán, chuyên Lý choai choai nghịch ngợm mà ban đầu có khi cũng chỉ vì bị cuốn hút bởi đám “sinh viên người lớn thật lãng tử” ta gặp trong Khu tập thể nơi mình đang sống, hoặc nhìn thấy trên đường phố.

Các anh ấy mặc quần ống loe, để tóc te tua, lợt phợt khoác cái bị cói nghêu ngao huýt sáo đạp xe dóng ngang trông gần giống hình ảnh lúc nhỏ nhìn mấy ông cậu đi Liên Xô về len lút đóng cửa mở Morden Talking nhảy disco cùng mấy cô bạn gái xinh xắn, những năm cuối thập kỷ 1980. Hà Nội hai thập kỷ đó còn khá vắng vẻ, an lành, không nhiều các tụ điểm sinh hoạt âm nhạc như bây giờ.

Đã có biết bao câu chuyện suốt thời cấp 2, cấp 3 xoay quanh chuyện mê The Beatles.

Tôi cùng bọn bạn suốt ngày ngấu nghiến nhạc rock. Chúng chẳng chờ đợi được, có cuốn băng nào hay lôi được trong đám băng của ông bác, ông chú, ông cậu đi tây về, hoặc sang cả hơn nhịn ăn sang để có tiền mua một cuốn băng cát sét ở cửa hàng 49 Quang Trung thì đều chuyền tay nhau nghe, sao chép và tự ngồi tua đi tua lại viết lại lời bài hát theo kiểu “bồi”.

Phiên phiến ca từ của The Beatles có lẽ vào loại dễ nhất. Từ ngữ đơn giản, dung dị, nghe xong chép tạm ra, lần mò từ điển thể nào cũng ra từ đúng. Thế mà có những câu kiểu như All you need is love, thằng bạn vẫn phải viết đàng hoàng ra thành “Ôn you nít is lớp”. Sáng đến lớp khoe nhau, cười lăn cười bò!

Bọn 8X chúng tôi bị “thuốc” The Beatles ban đầu vì mê ông bác, ông chú, ông cậu đi tây học, mê đám sinh viên lãng tử, hay chúng tôi một thế hệ “đàn em” đã may mắn tìm được thuốc cho đời sống của mình trong âm nhạc The Beatles?

Thật khó lý giải, vào cái ngày 18 tuổi khi trái tim biết rung động lần đầu vì một anh sinh viên ĐH Xây dựng tóc hơi dài dài, chạy chiếc xe GL đuổi theo mình trên đường, tôi bắt đầu thấy nhạc Beatles như một thứ tôn giáo đã thể hiện hộ mình tất cả những cảm nhận về đời sống. Đời sống ấy không nằm ngoài một chữ yêu, nhưng kéo dài vô tận khi chạm vào cái khao khát muôn thuở của những người trẻ tuổi không muốn tuân theo những gì đã được xã hội áp đặt. Những người trẻ tuổi chỉ phục tùng lý tưởng về tình yêu, hoà bình và tự do.

Chúng ta những thanh niên thành phố mê The Beatles vì hình ảnh của họ thật yêu đời. Nhìn cách họ ăn mặc, nhìn các cô gái rạo rực sôi động vây quanh họ, chúng ta chỉ còn muốn hát. Xung quanh âm nhạc The Beatles luôn xôn xao một vùng yêu tràn đầy tuổi trẻ. Giai điệu sôi động, ca từ giản dị dễ nhớ dễ thuộc khiến cho âm nhạc của The Beatles đi vào tâm trí những thanh niên nói tiếng Việt dễ hơn tất cả các ban nhạc ngoại quốc khác.

Câu chuyện trong ca khúc Beatles cũng loanh quanh toàn chuyện đời sống, ai cũng gặp, ai cũng thấy, ai cũng từng một lần đi qua. Chuyện yêu cuồng nhiệt, chuyện yêu âm thầm, chuyện đi loanh quanh cuộc đời như một thằng ngốc không biết làm gì để thay đổi thế giới, chuyện ghen tuông, chuyện mộng mị… Tất cả những câu chuyện trong ca khúc đều thường trực, quen thuộc trong đời sống chúng ta đang sống. Chúng ta thấy chính mình trong từng ca khúc của Beatles, và thế là chúng ta cứ muốn tụm ba tụm bảy, tụm đông đảo, tụm thành trào lưu rồi: hát và hát trong tràn đầy tiếng cười và lời hò hẹn.

Họ sở hữu một niềm tin cốt lõi xoay quanh những giá trị về hoà bình và tình yêu, những giá trị mà chính chúng ta khi nghe họ hát, cũng nhận ra đó là mấu chốt của một xã hội đang ngày càng được toàn cầu hoá. Điều này dẫn dắt chúng ta tới gần hơn sự say mê hình ảnh John Lennon, huyền thoại âm nhạc và là linh hồn của The Beatles khi đắm chìm trong những ca khúc bảo về tình yêu, bảo vệ hoà bình trong bất bạo động. Tôi tin tôi cũng như nhiều thanh niên Hà Nội, đã gặp và yêu John qua âm nhạc của anh vì thế.

Giai đoạn solo của John thực ra đi theo tâm trí tôi trong từng ngày, cho đến tận bây giờ. Nó chín chắn hơn, sâu sắc hơn, nó làm cho giai đoạn sôi động của anh cùng The Beatles luôn là một hồi ức đẹp.

Chỉ còn ít phút nữa thôi là sang ngày 8/12/2015, 35 năm sau cái chết đã đưa John trở thành huyền thoại âm nhạc vĩnh cửu, trong đầu tôi đang vang lên ca khúc Imagine – trước mắt tôi lại dội về những hình ảnh như những cuộn phim đen trắng về những đêm nhạc của thanh niên Hà Nội suốt hai thập kỷ qua. Những đêm Tribute John ở ĐH Tổng Hợp, ở trường Dược, ở NVH Hai Bà Trưng, hay ở Zone 9 năm 2013.

Đêm Tribute John ở Zone 9 năm 2013 hoàn toàn bột phát, ngẫu nhiên. Ban nhạc đơn giản là mấy tay đàn hát ở Box Beat của một diễn đàn trên mạng, những người không có “số má, tên tuổi” gì nhiều trong giới hoạt động âm nhạc ở Hà Nội. Họ là những lập trình viên, những kỹ sư thậm chí là một tay phân tích tài chính. Họ đến, cầm đàn và hát. Họ hát với tất cả niềm say mê và nhớ nhung tuổi trẻ của chính họ, những năm tháng thập kỷ 1990.

Đã có hơn 1.000 người đến nghe hôm đó, ở quảng trường Thời Đại Đồng Nát (cái tên do chúng tôi tự đặt) trong khu Zone 9. Già có, trung niên có, trẻ có, trẻ con cũng có nốt. Đó là một kỷ niệm đẹp, và kỳ diệu. Vì chính đêm nhạc đó khiến chúng tôi nhận ra, sự kết nối duy nhất qua 2-3 thế hệ thanh niên Việt Nam, thậm chí chúng tôi muốn những đứa trẻ đang lớn lên trong thời đại này lần đầu tiên sẽ biết đến cái tên gọi “The Beatles, John Lennon”. Không phải vì ban nhạc đã nổi tiếng. Không phải vì đời sống Hà Nội những năm tháng này không có nhiều sinh hoạt âm nhạc. Mà vì một điều duy nhất: chúng ta đều tin vào tình yêu, ưa thích hoà bình và tự do.

Chúng ta nhớ về cảm giác yêu, nhớ những lúc ghen tuông vị kỷ, chúng ta hát “Anh chỉ là kẻ hay ghen, anh nào có định tâm làm em phải khóc” (Jealous Guy).

Chúng ta hiểu tình yêu đến mức độ tột cùng thì không còn mãnh liệt, cồn cào mà trở nên nhẹ nhàng bay bổng hoà quyện chìm đắm trong dịu dàng ngây ngất của sự thân thuộc an lành, chúng ta hát thốt lên nhẹ nhẹ “Ôi tình yêu” (Oh my love).

Chúng ta mơ ước một thế giới hoà bình, một thế giới kết nối tâm hồn với tâm hồn trong một giấc mơ của tình yêu thương nhân loại, chúng ta nắm tay nhau và hát:

Thử tưởng tượng xem không có thiên đường
Nếu cố gắng thì cũng dễ dàng thôi
Bên dưới không có địa ngục
Trên kia chỉ có bầu trời cao xanh
Tưởng tượng xem tất cả mọi người
Chỉ sống cho ngày hôm nay (sống cho hiện tại)

Tưởng tượng xem không phân ra các quốc gia
Không khó thực hiện đâu
Không có gì để giết hay chết chóc
Không còn tôn giáo nữa
Tưởng tượng xem tất cả mọi người
Sống trong hoà bình

Bạn có thể nói tôi là người mơ mộng
Nhưng tôi không phải là kẻ duy nhất
Mong rằng ngày nào đó bạn sẽ tham gia cùng chúng tôi
Và thế gian này cùng chung sống như một thể

(Imagine)

Tôi lại đang tưởng tượng thêm về niềm tin vào âm nhạc của Beatles và John Lennon sẽ còn chảy mãi qua cõi đời. Cuộc đời đâu đến nỗi là một bức tranh chán nản, đen đúa khi ta còn biết và còn hát những ca khúc đó. Nhịp thở của thời đại, nhịp thở của con người không lọt ra ngoài vòng nhịp thở của những câu chuyện dung dị mà John và Beatles đã nói. Có điều gì đó đẹp, đẹp nghĩa là trong sáng trong giai điệu, đẹp theo đúng nghĩa của ngôn từ vẫn còn đang ngân nga mãi.

Tôi tin vào bất kỳ điều gì cho đến khi nó được chứng minh là không còn phù hợp. Tôi tin vào The Beatles, vào John Lennon như tất cả cái đẹp còn đang tồn tại, dù là trong mơ mộng. Ai có quyền nói những mộng mơ không thật như tại đây, và ngay bây giờ khi gõ những dòng chữ này, tôi nghe John hát và đọc lá thư của Yoko. Và tôi chờ những đêm nhạc tưởng nhớ John vào ngày mai, ở thành phố này.

Giang Trang đến với nghiệp cầm ca khá tình cờ. Cô vốn là sinh viên ĐH Ngoại thương. Trong dịp kỷ niệm 100 ngày ngày mất của Trịnh Công Sơn tại quán nhạc Tranh – tụ điểm âm nhạc của nhiều sinh viên yêu guitar Hà thành trước đây, Giang Trang đã gây chú ý bởi giọng hát trong trẻo, tự nhiên.

Cô từng dành 6 năm theo đuổi công việc mà mình được học hành bài bản là làm tín dụng trong ngành ngân hàng. Sau đó, cô tiếp tục làm cho một quỹ đầu tư chứng khoán khoảng 2 năm và trở về hỗ trợ chồng trong công ty thiết kế nội thất. Chia sẻ về việc ca hát, Giang Trang từng tâm sự: “Tôi chơi nhạc chỉ để thỏa mãn mình”.

Cho tới nay, Giang Trang đã có 3 album nhạc Trịnh được phát hành.

Source: Ca sĩ Giang Trang

Reactions

0
0
0
0
0
0
Already reacted for this post.

Leave a Reply